Synthese
Geen Vlaamse beweging zonder België. Het is ook onmogelijk om België te begrijpen zonder de geschiedenis van de Vlaamse beweging erbij te betrekken. Tussen het ontstaan van een culturele beweging en de bevestiging van een Vlaamse natie in een grondig veranderd België deed zich een lange ontwikkeling van vervreemding en regelrechte vijandschap voor.